Fransa'da gözaltı koşulları Anayasaya aykırı bulundu

PARİS - Fransa’da Anayasa Mahkemesi, gözaltı koşullarının vatandaşların özgürlük ve haklarına saygı göstermediğine hükmederek anayasaya aykırı buldu. Mahkeme, hakları daha çok koruyan yeni bir yasanın oylanması için hükümete bir yıla yakın süre verdi.

Anayasa Mahkemesi, dün verdiği kararda adli suçlar için gözaltı koşullarının anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Mahkeme ceza kanununun 62, 63, 63-1, 63 ve 77’inci maddelerinin yürürlükten kaldırılmasını istedi. Anayasaya aykırılık kararı 1 Temmuz 2011’den itibaren geçerli olacak.

Yargıçlar gözaltı koşullarının düzeltilmesi için parlamento ve hükümete 11 aydan daha az bir süre verdi. Mahkeme, terörizm ve organize suçlara ilişkin gözaltı koşullarını ise Anayasaya uygun buldu.

Mahkeme gözaltı koşullarında yapılacak düzenlemelere ilişkin belirli herhangi bir talepte bulunmazken, gözaltıya başvurma ve savunma haklarının korunması konusunda bir çizgi belirlemekle yetindi.

Mahkeme gözaltına alınanların sayısındaki artışa dikkat çekerken, 2009’da gözaltına alınanların sayısının 790 bini aştığını hatırlatarak, bu durumun “sıradanlaşmaya” götürdüğüne işaret etti.

AVUKATLARIN ZAFERİ

Siyasetçiler ve hukuk çevrelerinin de desteğini alan avukatlar aylardan beridir gözaltındaki rollerinin arttırılması için mücadele ediyorlardı. Avukatlar özellikle tüm sorgu boyunca müvekkillerinin yanında olmayı ve dosyalarına erişim hakkına sahip olmayı istiyordu.

Ulusal Barolar Konseyi (CNB), Anayasa Mahkemesi’nin kararını “zafer” olarak değerlendirdi. İkinci büyük polis subayları sendikası Synergie ise “muğlak” bir karar olduğu tepkisinde bulundu.

Mahkemenin iptalini istediği 62, 63, 63-1, 63 ve 77’inci maddeler avukatlara gözaltında hazır bulunma süresini 30 dakika ile sınırlıyor. Adli olaylara karışmış yetişkinler için gözaltı süresi 24 saat iken, savcılığın izni ile uzatılabiliyor. Ancak soruşturma organize suçlar ve “terörizm” olayları kapsadığında gözaltı süresi 96 saate çıkabiliyor.

Sorguya girme hakkı olmayan avukatlar gözaltı süresinin başında müvekkilleri ile sadece 30 dakika görüşebiliyor. Ardından ancak 20 saat sonra yeniden müvekkilleri ile görüşme hakkına sahip olabiliyorlar. Organize suçlar için ilk görüşme 48 saat sonrasına ertelenebiliyor. Uyuşturucu trafiği ve “terörizm” olaylarında ise avukatların müvekkilleri ile görüşme olanağı 72 saat sonrasına kadar da ertelenebiliyor. Her şeyden önemlisi avukat müvekkilinin dosyasına erişemiyor. Bu nedenle çoğu avukat, bunun “kör savunma”ya yol açtığı tepkisinde bulunuyordu.

TÜRKİYE’NİN MAHKUM OLDUĞU İKİ DAVA FRANSA’YI ETKİLEDİ

Fransa’da gözaltı koşulları Avrupa İnsana Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Türkiye’ye ilişkin iki kararı ardından zan altında kalmıştı. Her iki davada da gözaltı sırasında avukat bulundurmanın gerekliliğine vurgu yapılıyordu. Bunlardan biri 27 Kasım 2008’de Türkiye’nin mahkum olduğu Salduz davasıydı. Mahkeme, davacın polis sorgusunun başından itibaren avukat yardımından yararlanabileceğine hükmetmişti. 13 Aralık 2009’da verilen Dayanan davası kararında ise “cezai bir prosedürün hakkaniyetinin genel anlamda şüphelinin gözaltına alınışı ya da tutuklanışından itibaren bir avukat edinme olanağından yararlanmasını gerektirdiğine” dikkat çekmişti.

ANF NEWS AGENCY